Een film die meer dan honderd jaar verloren was, is eindelijk teruggevonden. De
film heet “Gugusse and the Automaton”, duurt amper 45 seconden en werd al in
1897 gemaakt. Het is misschien wel de allereerste film ooit waarin een soort
robot te zien is.
In de korte, stille film zien we een goochelaar genaamd Gugusse. Hij staat naast
een grote doos met een slinger. Wanneer hij aan de slinger draait, komt er een
mechanische pop tot leven, een automaat. De automaat, die eruitziet als een
clown, begint met zijn armen te bewegen en verandert plotseling in een grotere
pop. Deze nieuwe automaat valt de goochelaar aan met stokken. Gugusse wordt
kwaad, pakt een grote hamer en slaat op de automaat, die met elke klap kleiner
wordt tot hij volledig verdwenen is.
De maker van de film is Georges Méliès, een beroemde Franse filmmaker die voor
zijn filmcarrière goochelaar was. Toen film werd uitgevonden, zag hij het als
een nieuwe manier om goocheltrucs te tonen. Hij gebruikte slimme filmtrucs,
zoals het stoppen van de camera, om dingen te laten verschijnen, verdwijnen of
veranderen. We kennen Georges Méliès natuurlijk vooral van zijn bekendste film,
“A Trip to the Moon” uit 1902, en de moderne film over zijn leven, “Hugo”.
Toen Méliès de film maakte, bestond het woord “robot” nog niet; dat werd pas
twintig jaar later bedacht. De mechanische pop wordt daarom een “automaat”
genoemd. Goochelaars gebruikten in die tijd soms echte automaten op het podium,
dus Méliès wist hoe ze werkten en gebruikte dat idee voor zijn film.
Het verhaal achter de terugvondst is ook bijzonder. Een man genaamd Bill
McFarland vond in zijn garage een doos met oude films van zijn overgrootvader,
William Delisle Frisbee. Hij was een boer en leraar, maar reisde in zijn vrije
tijd met paard en wagen langs dorpjes. Met zijn filmprojector, toen een
nieuwigheid, liet hij mensen tegen betaling de allereerste films zien. “Gugusse
and the Automaton” zat in zijn collectie.
Bill McFarland bracht de doos met films naar de Library of Congress in Amerika,
een grote bibliotheek die ook films bewaart. De filmrolletjes waren in slechte
staat, plakten aan elkaar en waren gemaakt van nitraatfilm, een oud materiaal
dat niet alleen breekbaar is maar ook heel licht ontvlambaar. De experts moesten
de rolletjes heel voorzichtig losmaken en de beelden scannen om er een digitaal
bestand van te maken.
Georges Méliès maakte zo’n 500 films, maar meer dan de helft daarvan is voorgoed
verloren omdat men vroeger dacht dat ze niet belangrijk waren om te bewaren.
Dankzij het werk van de experts kunnen we “Gugusse and the Automaton” nu voor
het eerst in meer dan honderd jaar weer zien. De film is in hoge kwaliteit
online gezet, zodat de hele wereld kan kijken naar wat misschien wel de
allereerste filmrobot is.
Luister naar onze podcast
Elke week het laatste film- en serienieuws